BRICS sammiti: yetakchilar yangi jahon tartibiga chaqirdi, ammo uning modeli bo‘yicha kelisha olmadi
Dunyo
Hindistonda o‘tkazilgan BRICS sammiti ishtirokchilarning amaldagi jahon tartibini o‘zgartirish istagida umumiy nuqtai borligini ko‘rsatdi, biroq uning kelajagi bo‘yicha yagona qarash shakllanmadi. Rossiya, Xitoy, Hindiston, Eron va boshqa a’zolar turli manfaatlarga hamda AQSh va G‘arb davlatlari bilan turlicha munosabatlarga ega.
Hindiston Bosh vaziri Narendra Modi BRICS davlatlari boshqalar yaratgan tizimga bo‘ysunuvchi tomon emas, balki qoidalarni o‘zlari shakllantiruvchi davlatlar sifatida ko‘proq ishtirok etishi kerakligini aytdi. Rossiya Prezidenti Vladimir Putin ta’sir markazini Global Janub va Sharqqa siljitish g‘oyasini qo‘llab-quvvatlab, rivojlanayotgan raqobatchilarni jilovlashga urinishlarni tanqid qildi.
Shu bilan birga, BRICS yagona anti-G‘arb bloki sifatida shakllanmayapti. Modi birlashma «hech kimga qarshi qaratilmagan»ini ta’kidladi. Hindiston o‘zaro murakkab munosabatlarga ega davlatlar bilan aloqalarni saqlashga intilmoqda. Sobiq hind elchisi Anil Trigunayatning fikricha, Dehli «urushlar davrida strategik avtonomiya» g‘oyasini ilgari surmoqda.
Kelishmovchiliklar sammit yakuniy deklaratsiyasida ham namoyon bo‘ldi. Ishtirokchilar Yaqin Sharqdagi tomonlarni vazminlikka chaqirib, fuqarolik infratuzilmasi va tinch yadroviy obyektlarga hujumlarni qoraladi, biroq muayyan tomonni javobgar deb ko‘rsatmadi. Rossiyaning Ukrainaga qarshi urushi hujjatda tilga olinmadi. BRICS bir tomonlama sanksiyalarni ham qoralab, AQShni bevosita nomlamagan holda «tanlab olinmagan tariflar oshirilishi»dan xavotir bildirdi.
Sammit yaqinda tasavvur qilish qiyin bo‘lgan uchrashuvlar uchun ham maydon yaratdi. Eron Prezidenti Mas’ud Pezeshkiyon Abu-Dabi valiahdi Shayx Xolid bin Muhammad bin Zoid Ol Nahayon bilan muzokara o‘tkazdi. Si Szinpin yetti yil ichida ilk bor Hindistonga tashrif buyurib, Modi bilan uchrashdi. Yetakchilar biznes aloqalarini, transport qatnovlarini rivojlantirish va o‘zaro savdodagi to‘siqlarni bartaraf etishga kelishdi.
Natijada BRICS turli manfaatlarga ega davlatlarni muloqot va an’anaviy G‘arb institutlariga muqobil imkoniyatlarni izlash atrofida birlashtira olishini ko‘rsatdi. Biroq yangi jahon tartibi qanday bo‘lishi va uni qanday shakllantirish masalasi hanuz ochiq qolmoqda.
Shu bilan birga, BRICS yagona anti-G‘arb bloki sifatida shakllanmayapti. Modi birlashma «hech kimga qarshi qaratilmagan»ini ta’kidladi. Hindiston o‘zaro murakkab munosabatlarga ega davlatlar bilan aloqalarni saqlashga intilmoqda. Sobiq hind elchisi Anil Trigunayatning fikricha, Dehli «urushlar davrida strategik avtonomiya» g‘oyasini ilgari surmoqda.
Kelishmovchiliklar sammit yakuniy deklaratsiyasida ham namoyon bo‘ldi. Ishtirokchilar Yaqin Sharqdagi tomonlarni vazminlikka chaqirib, fuqarolik infratuzilmasi va tinch yadroviy obyektlarga hujumlarni qoraladi, biroq muayyan tomonni javobgar deb ko‘rsatmadi. Rossiyaning Ukrainaga qarshi urushi hujjatda tilga olinmadi. BRICS bir tomonlama sanksiyalarni ham qoralab, AQShni bevosita nomlamagan holda «tanlab olinmagan tariflar oshirilishi»dan xavotir bildirdi.
Sammit yaqinda tasavvur qilish qiyin bo‘lgan uchrashuvlar uchun ham maydon yaratdi. Eron Prezidenti Mas’ud Pezeshkiyon Abu-Dabi valiahdi Shayx Xolid bin Muhammad bin Zoid Ol Nahayon bilan muzokara o‘tkazdi. Si Szinpin yetti yil ichida ilk bor Hindistonga tashrif buyurib, Modi bilan uchrashdi. Yetakchilar biznes aloqalarini, transport qatnovlarini rivojlantirish va o‘zaro savdodagi to‘siqlarni bartaraf etishga kelishdi.
Natijada BRICS turli manfaatlarga ega davlatlarni muloqot va an’anaviy G‘arb institutlariga muqobil imkoniyatlarni izlash atrofida birlashtira olishini ko‘rsatdi. Biroq yangi jahon tartibi qanday bo‘lishi va uni qanday shakllantirish masalasi hanuz ochiq qolmoqda.
Powered by Froala Editor