O‘zbekiston Venetsiya biennalesida The Aural Sea loyihasini taqdim etadi

O‘zbekiston milliy pavilyoni 61-Venetsiya zamonaviy san’at biennalesida Orolbo‘yi hududining madaniy va ekologik merosiga bag‘ishlangan The Aural Sea loyihasini namoyish etadi. Ekspozitsiya 2026 yil 9 maydan 22 noyabrgacha ochiq bo‘ladi.

Loyiha O‘zbekiston Madaniyat va san’atni rivojlantirish jamg‘armasi raisi Gayane Umerova buyurtmasi asosida amalga oshirilgan bo‘lib, Orol mavzusiga mif yaratish va hikoya qilish orqali yondashadi:

«The Aural Sea Jamg‘armaning Orolbo‘yi hududiga va bilim hamda barqaror hamkorlik orqali madaniyatni rivojlantirishga bo‘lgan uzoq muddatli sodiqligini aks ettiradi. Buxoro biennalesi Kuratorlik maktabidan tortib, Qoraqalpog‘istondagi fanlararo Aral School dasturigacha — biz madaniy va ekologik kelajaklarga yo‘naltirilgan insonlar va g‘oyalarga sarmoya kiritmoqdamiz. Turli ovozlarni birlashtirgan holda, bu pavilyon fanlar, avlodlar va ekologik o‘zgarishlar sharoitida yashash nimani anglatishini tushunishning turli usullari o‘rtasida almashinuv maydonini yaratadi».

Kuratorlar tasavvurni voqelikdan qochish emas, balki ekologik o‘zgarishlarni anglash va muqobil kelajaklarni tasavvur qilish vositasi sifatida ko‘rishni taklif etadilar:

«The Aural Sea’da mif yaratish va hikoya qilish ekologik o‘zgarishlarni boshdan kechirish va ko‘rinib turgan doiradan tashqaridagi kelajakni tasavvur qilish usullariga aylanadi. Ko‘rgazma tasavvurni qochish emas, balki harakat shakli sifatida talqin qiladi, bu esa rassomlarga o‘zgarishlar va imkoniyatlar bilan ishlash imkonini beradi. Bizning kuratorlik konsepsiyamiz Jamg‘arma qo‘llab-quvvatlagan Buxoro biennalesi Kuratorlik maktabi doirasidagi qo‘shma o‘qish va muhokamalardan shakllangan».

1960-yillardan boshlab daryolarni sug‘orish uchun keng ko‘lamda yo‘naltirish natijasida Orol dengizi suvining 90 foizdan ortig‘i yo‘qolgan. Loyiha bu hududni faqat ekologik inqiroz zonasi sifatida emas, balki xotira, bilim va madaniy hikoyalar makoni sifatida ko‘rib chiqadi.


Pavilyon kuratorlari Buxoro biennalesi Kuratorlik maktabining bitiruvchilaridan shakllangan. Jamoa tarkibiga Aziza Izamova, Tay Xa, Sofi Mayuko Arni, Niko Sun va Kamila Muhitdinova kiradi — ular O‘zbekiston va Osiyoning turli mamlakatlaridan bo‘lgan yangi avlod kuratorlari hisoblanadi.

Ekspozitsiyada O‘zbekiston va boshqa mamlakatlardan rassomlar turli media — installyatsiya, interaktiv amaliyotlar, to‘qimachilik, rangtasvir va ilmiy modellashtirish orqali ishtirok etadi. Ularning loyihalarini Orolni tarixiy, afsonaviy va o‘zgaruvchan makon sifatida o‘rganish g‘oyasi birlashtiradi.


Pavilyonning konseptual asosiga qoraqalpoq yozuvchisi Allayar Darmonov matnlari ilhom manbai bo‘ldi. Ularda qurigan dengiz miflar va yangi hikoyalar orqali yana jonlanadi. Shu sababli ko‘rgazmada tasavvur yo‘qotishni boshdan kechirish va kelajakni tasavvur qilishning faol shakli sifatida talqin qilinadi.

Pavilyon nomi biennale asosiy mavzusi — In Minor Keys — ga ishora qilib, ekspozitsiyaning asosiy usuli sifatida tinglash g‘oyasini ta’kidlaydi. Loyiha keskin o‘zgarishlarga uchragan landshaftni qanday eshitish mumkinligi va bu jarayonda shu hududda yashovchi odamlarning ovozlaridan qanday bilim olish mumkinligi haqida savol qo‘yadi.

Pavilyon arxitekturasi O‘zbekistonning yetakchi arxitektura oliygohlaridan talabalar va yosh arxitektorlar tomonidan xalqaro GRACE byurosi rahbarligida ishlab chiqilmoqda.

Bu ishtirok Jamg‘armaning Orolbo‘yi hududidagi uzoq muddatli faoliyatining davomi hisoblanadi. Asosiy tashabbuslar qatoriga Aral Culture Summit va Aral School ta’lim dasturi kiradi.

Milliy pavilyon bilan bir qatorda, Jamg‘arma Venetsiyada o‘zbek rassomi Vyacheslav Axunovning Instruments of the Mind nomli shaxsiy ko‘rgazmasini ham parallel loyiha sifatida taqdim etadi.

Bu pavilyon O‘zbekistonning Venetsiya zamonaviy san’at biennalesidagi uchinchi ishtiroki bo‘ladi hamda mamlakatning xalqaro madaniy maydondagi ishtirokini kuchaytirish strategiyasining davomi hisoblanadi.

Powered by Froala Editor