Tarixiy sulh ostonasida: AQSh va Eron Isroilning shubhalariga qaramay tinchlik bitimini kelishib oldilar
Dunyo
Yaqin Sharq global geosiyosiy burilish arafasida turibdi: Vashington va Tehron to‘g‘ridan-to‘g‘ri harbiy qarama-qarshilikni rasman tugatishga juda yaqin keldi, bu esa mintaqadagi xavfsizlik tizimini tubdan o‘zgartirishi mumkin. Amerika Qo‘shma Shtatlari va Eron uzoq davom etgan harbiy mojaroni tartibga solish to‘g‘risidagi memorandumning yakuniy matnini kelishishni yakunladi va ushbu tarixiy hujjat kelasi haftaning boshidayoq imzolanishi mumkin. Ma’lumotli manbalarning xabar berishicha, imzolash jarayoni 15–17-iyun kunlari Fransiyaning Evian shahrida bo‘lib o‘tadigan “Katta yettilik” (G7) sammiti kunlariga to‘g‘rilanishi rejalashtirilmoqda, shu bilan birga tomonlar marosimni o‘tkazish joyi sifatida Jenevani faol ko‘rib chiqmoqdalar.
Bitim tayyorligi rasman tasdiqlanayotgan bo‘lsa-da, uning tafsilotlari bo‘yicha tomonlar o‘rtasida axborot qarama-qarshiligi saqlanib qolmoqda. Avvalroq Eron davlat ommaviy axborot vositalari 14 banddan iborat loyihani e’lon qilgan edi. Unda barcha frontlarda (jumladan, Livanda) o‘t ochishni zudlik bilan to‘xtatish, Islom Respublikasining dengiz blokadasini olib tashlash, Hormuz bo‘g‘ozida 30 kun ichida tijoriy kemalar qatnovini tiklash va AQSh qo‘shinlarini chegaraoldi hududlardan olib chiqib ketish ko‘zda tutilgan. Biroq AQSh Prezidenti Donald Tramp Truth Social tarmog‘ida ushbu nashrlarni keskin rad etib, e’lon qilingan shartlarni “soxta OAV uydirmasi” deb atadi va haqiqiy yozma kelishuvlar butunlay boshqa parametrlarga ega ekanligini aytdi. Shu bilan birga, Pokiston Bosh vaziri Shahboz Sharif matn yakuniy shaklga keltirilganini rasman tasdiqladi va Islomobod vositachilik yordamini ko‘rsatayotganini hamda tinchlik har qachongidan ham yaqinligini qayd etdi.
Kutilayotgan kelishuv AQSh va uning Yaqin Sharqdagi asosiy ittifoqchisi bo‘lgan Isroil o‘rtasidagi munosabatlarda chuqur inqirozni keltirib chiqardi. Telefon muloqoti chog‘ida Donald Tramp Isroil Bosh vaziri Binyamin Netanyaxuga urush tugatilishi kerakligini qat’iy aytib, bitimni “ajoyib kelishuv” deb baholadi. Tehronda hukmron rejimning o‘zgarishiga umid qilgan Netanyaxu uchun bu xabar og‘ir siyosiy zarba bo‘ldi va uning ichki raqiblari tomonidan Isroilni “vassal davlat”ga aylantirganlikda ayblovchi keskin tanqidlar to‘lqinini keltirib chiqardi. Isroil rahbariyati ommaviy ravishda Trampni tanqid qilishdan tiyilmoqda, biroq chuqur shubha bildirmoqda: Tel-Aviv Eron tomonidan yadroviy muzokaralar cho‘zilishidan xavfsiramoqda. Shunday vaziyatda Isroil Mudofaa vaziri Israel Kats Isroil mudofaa armiyasi mustaqil operatsiyalarga tayyorgarlik ko‘rish haqida buyruq olganini rasman e’lon qildi, chunki mamlakat Vashingtonning kelishuvlaridan qat’i nazar, Eronning yadroviy qurolga ega bo‘lishiga yo‘l qo‘ymaslik uchun harbiy harakatlar erkinligini to‘liq saqlab qolish niyatida.
Kutilayotgan kelishuv AQSh va uning Yaqin Sharqdagi asosiy ittifoqchisi bo‘lgan Isroil o‘rtasidagi munosabatlarda chuqur inqirozni keltirib chiqardi. Telefon muloqoti chog‘ida Donald Tramp Isroil Bosh vaziri Binyamin Netanyaxuga urush tugatilishi kerakligini qat’iy aytib, bitimni “ajoyib kelishuv” deb baholadi. Tehronda hukmron rejimning o‘zgarishiga umid qilgan Netanyaxu uchun bu xabar og‘ir siyosiy zarba bo‘ldi va uning ichki raqiblari tomonidan Isroilni “vassal davlat”ga aylantirganlikda ayblovchi keskin tanqidlar to‘lqinini keltirib chiqardi. Isroil rahbariyati ommaviy ravishda Trampni tanqid qilishdan tiyilmoqda, biroq chuqur shubha bildirmoqda: Tel-Aviv Eron tomonidan yadroviy muzokaralar cho‘zilishidan xavfsiramoqda. Shunday vaziyatda Isroil Mudofaa vaziri Israel Kats Isroil mudofaa armiyasi mustaqil operatsiyalarga tayyorgarlik ko‘rish haqida buyruq olganini rasman e’lon qildi, chunki mamlakat Vashingtonning kelishuvlaridan qat’i nazar, Eronning yadroviy qurolga ega bo‘lishiga yo‘l qo‘ymaslik uchun harbiy harakatlar erkinligini to‘liq saqlab qolish niyatida.
Powered by Froala Editor