O‘zbekiston davlat qarzi $44 milliarddan oshdi: asosiy kreditorlar va mablag‘lar taqsimoti
Iqtisodiyot
2025-yil 1-oktabr holatiga ko‘ra, O‘zbekistonning davlat qarzi 44 milliard dollarga yetdi. Yillik o‘sish qariyb 4,9 milliard dollarni tashkil etdi. Tashqi qarz 36,7 milliard dollar, ichki qarz esa 7,2 milliard dollarni tashkil qilmoqda. Davlat qarzining YAIMga nisbati 32,3 foizga, aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan qarz esa 1154 dollarga yetdi.
Qarzning tarkibi va yo‘naltirilishi
Davlat qarzining 84 foizi — tashqi, 16 foizi — ichki qarz hisoblanadi. Tashqi mablag‘larning asosiy yo‘nalishlari:
47% (17,4 mlrd) — davlat byudjetini qo‘llab-quvvatlash
16% (5,8 mlrd) — yoqilg‘i-energetika sohasi
9% (3,2 mlrd) — qishloq xo‘jaligi va suv xo‘jaligi
8% (2,8 mlrd) — transport va infratuzilma
8% (3 mlrd) — kommunal xo‘jalik
Asosiy kreditorlar
Jahon banki — 8 mlrd
Osiyo taraqqiyot banki — 7,5 mlrd
Xalqaro investorlar (yevrobondlar) — 5,8 mlrd
Xitoy moliya institutlari — 3,7 mlrd
Yaponiya — 3,1 mlrd
Osiyo infratuzilma investitsiyalari banki — 1,7 mlrd
Fransiya moliya institutlari — 1,2 mlrd
Islom taraqqiyot banki — 932 mln
Koreya — 740 mln
Xalqaro valyuta jamg‘armasi — 638 mln
YeTTB — 426 mln
Boshqalar — 2,5 mlrd
Qarzning valyuta tarkibi: 63% — dollar, 12% — so‘m, 8% — yevro, 6% — iyena, 2% — yuan.
Hukumat pozitsiyasi
Iqtisodiyot va moliya vaziri Jamshid Qo‘chqorovning aytishicha, tashqi qarzning o‘sishi iqtisodiyot rivoji, infratuzilma loyihalari, ijtimoiy soha va mudofaa ehtiyojlari bilan bog‘liq. Tashqi mablag‘larning bir qismi ipoteka dasturlari orqali uy-joy qurilishiga yo‘naltirilmoqda.
2025-yilda chet eldan jalb qilinadigan mablag‘lar limiti 5,5 milliard dollar etib belgilangan, shundan 3 milliard dollar — byudjet taqchilligini qoplashga.
Umumiy tashqi qarz — $72,2 mlrd
Davlat qarzidan tashqari, mamlakatda korxonalar va banklar tomonidan olingan xususiy tashqi qarz ham mavjud. Ularning aksariyati davlatga qarashli bo‘lgani uchun «kvazidavlat qarzi» sifatida baholanadi va mamlakat moliyaviy barqarorligiga ta’sir ko‘rsatadi.
2025-yilning birinchi yarmida O‘zbekistonning umumiy tashqi qarzi 72,2 milliard dollarga yetdi.
Davlat qarzining 84 foizi — tashqi, 16 foizi — ichki qarz hisoblanadi. Tashqi mablag‘larning asosiy yo‘nalishlari:
47% (17,4 mlrd) — davlat byudjetini qo‘llab-quvvatlash
16% (5,8 mlrd) — yoqilg‘i-energetika sohasi
9% (3,2 mlrd) — qishloq xo‘jaligi va suv xo‘jaligi
8% (2,8 mlrd) — transport va infratuzilma
8% (3 mlrd) — kommunal xo‘jalik
Asosiy kreditorlar
Jahon banki — 8 mlrd
Osiyo taraqqiyot banki — 7,5 mlrd
Xalqaro investorlar (yevrobondlar) — 5,8 mlrd
Xitoy moliya institutlari — 3,7 mlrd
Yaponiya — 3,1 mlrd
Osiyo infratuzilma investitsiyalari banki — 1,7 mlrd
Fransiya moliya institutlari — 1,2 mlrd
Islom taraqqiyot banki — 932 mln
Koreya — 740 mln
Xalqaro valyuta jamg‘armasi — 638 mln
YeTTB — 426 mln
Boshqalar — 2,5 mlrd
Qarzning valyuta tarkibi: 63% — dollar, 12% — so‘m, 8% — yevro, 6% — iyena, 2% — yuan.
Hukumat pozitsiyasi
Iqtisodiyot va moliya vaziri Jamshid Qo‘chqorovning aytishicha, tashqi qarzning o‘sishi iqtisodiyot rivoji, infratuzilma loyihalari, ijtimoiy soha va mudofaa ehtiyojlari bilan bog‘liq. Tashqi mablag‘larning bir qismi ipoteka dasturlari orqali uy-joy qurilishiga yo‘naltirilmoqda.
2025-yilda chet eldan jalb qilinadigan mablag‘lar limiti 5,5 milliard dollar etib belgilangan, shundan 3 milliard dollar — byudjet taqchilligini qoplashga.
Umumiy tashqi qarz — $72,2 mlrd
Davlat qarzidan tashqari, mamlakatda korxonalar va banklar tomonidan olingan xususiy tashqi qarz ham mavjud. Ularning aksariyati davlatga qarashli bo‘lgani uchun «kvazidavlat qarzi» sifatida baholanadi va mamlakat moliyaviy barqarorligiga ta’sir ko‘rsatadi.
2025-yilning birinchi yarmida O‘zbekistonning umumiy tashqi qarzi 72,2 milliard dollarga yetdi.
Powered by Froala Editor