O‘zbekistonda maktab va oliy ta’lim sohasidagi navbatdagi islohotlar muhokama qilindi
O'zbekiston
Prezident Shavkat Mirziyoyev yangi avlod darsliklarini joriy etish, dual ta’limni rivojlantirish hamda O‘zbekistonda Liaoning pedagogika universiteti filialining faoliyatini tashkil etish bo‘yicha taqdimotlar bilan tanishdi.
Maktab ta’limini muhokama qilish chog‘ida Yangi O‘zbekiston maktabi bitiruvchisi nafaqat mustahkam bilimlarga, balki zamonaviy ko‘nikmalarga ham ega bo‘lishi, axborot texnologiyalaridan foydalana olishi, mustaqil va ijodiy fikrlashi, axborotni tahlil qilishi hamda qarorlar qabul qila olishi lozimligi ta’kidlandi.
Yangi darsliklarni tayyorlash jarayonida amaldagi o‘quv materiallari tahlil qilindi. 260 ta darslikda 1 257 ta xato aniqlangan, yana 51 ta darslikda 464 ta tarjima xatosi qayd etilgan. Ayrim materiallar o‘quvchilarning yoshiga mos kelmagan, ba’zi mavzular esa haddan tashqari murakkab shaklda bayon qilingan. Bundan tashqari, tayyor ma’lumotlarni mexanik ravishda yodlashga ortiqcha urg‘u berilishi mustaqil fikrlash va amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirishni cheklagan.
Yangi o‘quv materiallari xalqaro tajribani hisobga olgan holda ishlab chiqilmoqda. Boshlang‘ich sinflar uchun darsliklar Finlyandiya Ta’lim Alyansi sertifikatidan o‘tgan. 5–7-sinflar uchun matematika, fizika, kimyo va biologiya darsliklari Singapur darsliklari asosida yaratilmoqda.
Yangi yondashuv davlat ta’lim standarti, o‘quv dasturlari, darsliklar va bilimlarni baholash tizimining o‘zaro bog‘liqligini nazarda tutadi. 2027-yilgacha 1 342 nomdagi darslik va o‘quv-uslubiy materiallarni tayyorlash rejalashtirilgan.
Yangi darsliklarda tanqidiy fikrlash, muloqot, hamkorlik va ijodkorlikni rivojlantirishga qaratilgan topshiriqlar soni oshirilmoqda. O‘quvchilarga nafaqat ma’lumotni yodlash, balki uni tahlil qilish, o‘z nuqtayi nazarini asoslash, mustaqil ravishda yechim izlash va olingan bilimlarni amaliyotda qo‘llash taklif etilmoqda.
Kasbga yo‘naltirishga ham alohida e’tibor qaratilgan. O‘quvchilarga o‘z qiziqishlarini yaxshiroq anglash va kelajakdagi kasbini ongli ravishda tanlashga yordam beradigan 255 ta dars ishlab chiqilgan. 300 dan ortiq mavzu ekologik savodxonlikka — suv, tabiat va tabiiy resurslarga ehtiyotkorona munosabatni shakllantirishga bag‘ishlangan. Ayrim materiallar moliyaviy va raqamli savodxonlikni rivojlantirishga yo‘naltirilgan.
Moliyaviy savodxonlik pul mablag‘laridan foydalanish, xarajatlarni rejalashtirish, jamg‘arish va oqilona iste’mol qilish ko‘nikmalarini qamrab oladi. Raqamli savodxonlik esa internet va zamonaviy texnologiyalardan xavfsiz hamda samarali foydalanishni nazarda tutadi.
Shu bilan birga, darsliklarni yangilash pedagoglarni tayyorlash tizimidagi o‘zgarishlar bilan birga olib borilishi lozimligi qayd etildi. O‘qituvchilar uchun darsliklarning yangi mazmuni va zamonaviy o‘qitish metodlariga mos malaka oshirish dasturlari ishlab chiqilgan.
Hozirga qadar 110 ming nafar boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi o‘qitildi. Singapurlik mutaxassislar bilan hamkorlikda 121 nafar master-trener va 739 nafar o‘qituvchi-mentor tayyorlandi. Keyinchalik ular yana 90 ming nafar pedagogni o‘qitdi.
Ta’lim jarayoniga videodarslar, animatsiyalar, audio materiallar va interaktiv topshiriqlar joriy etilmoqda. Ularning vazifasi o‘quvchilarning o‘quv mavzulariga qiziqishini oshirish hamda axborotni mustaqil izlash, tahlil qilish va undan foydalanishni rag‘batlantirishdan iborat.
Bilimlarni baholash tizimi ham o‘zgarmoqda. 5 mingta maktabda mezonlarga asoslangan baholash tizimi joriy etilgan bo‘lib, u o‘quvchining nafaqat materialni yodlab olish qobiliyatini, balki uni qay darajada tushungani va bilimlarini amaliyotda qo‘llay olish qobiliyatini ham hisobga olish imkonini beradi.
Pedagoglarni kasbiy sertifikatlash tizimini takomillashtirish zarurati ham alohida muhokama qilindi. O‘qituvchilarni baholashda fan bo‘yicha bilimlardan tashqari, ularning pedagogik tayyorgarligi va zamonaviy o‘qitish usullarini qo‘llay olish qobiliyati ham hisobga olinadi.
Taqdimotning ikkinchi qismi dual ta’limga bag‘ishlandi. Ushbu ta’lim shakli oliy ta’lim muassasasidagi o‘qishni korxonalardagi amaliy tayyorgarlik bilan uyg‘unlashtirishni nazarda tutadi. Bunday yondashuv iqtisodiyot uchun nafaqat nazariy bilimlarga, balki amaliy ko‘nikmalarga ega bo‘lgan mutaxassislarni tayyorlashga qaratilgan.
Xorijiy tajribani o‘rganish maqsadida O‘zbekistondan o‘nta rektor Germaniyaga tashrif buyurdi. U yerda bitiruvchilarning salmoqli qismi amaliy tayyorgarlikdan o‘tgan korxonalarida ishlashni davom ettiradi. O‘rganilgan tajribani O‘zbekiston sharoitiga moslashtirish taklif etilmoqda.
Dual ta’limning amaliy mexanizmlari Andijon viloyatida allaqachon joriy etilmoqda: 11 ming nafar talaba 2 mingta korxonada tayyorgarlikdan o‘tmoqda. Prezident barcha rektorlarga ushbu tajribani bevosita hududning o‘zida o‘rganish topshirig‘ini berdi.
Avval Germaniyaga tashrif buyurgan rektorlar viloyat hokimlariga biriktiriladi. Ular mahalliy mehnat bozori ehtiyojlarini hisobga olgan holda dual ta’limni rivojlantirish bo‘yicha strategiyalar va ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqishi kerak.
Dual ta’lim bilan uchinchi va to‘rtinchi kurs talabalarining kamida 80 foizini — qariyb 185 ming nafar yoshni qamrab olish maqsad qilingan. Dastlab muhandislik, ishlab chiqarish, qurilish va qishloq xo‘jaligi sohalariga ustuvor e’tibor qaratiladi.
2027/2028 o‘quv yilida dual ta’limga 75 ta oliy ta’lim muassasasi va 3,5 mingta korxonani jalb etish rejalashtirilgan. Ushbu shaklga 12,5 ming nafar talabani qamrab olish ko‘zda tutilmoqda.
Yangi model oliy ta’lim muassasasi, korxona va talaba o‘rtasida shartnoma tuzishni nazarda tutadi. O‘quv dasturi ish beruvchining talablarini hisobga oladi, korxonada esa talaba uchun malakali mentor biriktiriladi. Amaliyot o‘quv mashg‘ulotlari bilan parallel ravishda yoki alohida davrda o‘tkazilishi mumkin.
Kadrlar tayyorlashda ishtirok etuvchi korxonalar uchun rag‘batlantirish tizimini yaratish taklif etilmoqda. Jumladan, talabaga to‘langan ish haqining 50 foizini subsidiya shaklida qoplash, alohida bojxona va amortizatsiya imtiyozlarini taqdim etish, shuningdek, 25 nafardan ortiq talabani amaliyotga qabul qiladigan korxonalarga davlat xaridlarida imtiyozlar berish rejalashtirilgan.
Qo‘llab-quvvatlash choralari raqamli platforma orqali taqdim etilishi kutilmoqda. Shuningdek, dual ta’limni eng samarali tashkil etayotgan korxonalar va oliy ta’lim muassasalari o‘rtasida tanlovlar o‘tkazish taklif etildi. Bunda talabalarni qamrab olish darajasi, ish haqi miqdori, o‘zlashtirish ko‘rsatkichlari va bitiruvchilarning keyingi bandligi baholanadi.
Uchrashuvda O‘zbekistonda Liaoning pedagogika universiteti filialini tashkil etish loyihasi ham ko‘rib chiqildi. Filial Xivada tashkil etiladi va Xitoy bilan ta’lim sohasidagi hamkorlikni rivojlantirish yo‘nalishlaridan biriga aylanadi.
Filial xitoy tilini biladigan mutaxassislarni tayyorlash, shuningdek, universitetlar, texnikumlar va maktablarda xitoy tilini o‘qitishni kengaytirishga yo‘naltiriladi. Xalqaro xitoy tili ta’limi, xalqaro biznes, turizmni boshqarish va sun’iy intellekt yo‘nalishlari bo‘yicha dasturlar ochish rejalashtirilgan.
Ta’lim o‘zbek, xitoy va ingliz tillarida olib boriladi. Bitiruvchilarga O‘zbekiston va Xitoyda tan olinadigan diplomlar berilishi rejalashtirilgan. O‘qishni 2026/2027 o‘quv yilidan boshlash ko‘zda tutilgan.
Filial, shuningdek, O‘zbekiston oliy ta’lim muassasalari bilan talabalar va professor-o‘qituvchilar almashinuvini rivojlantiradi, qo‘shma ilmiy tadqiqotlar olib boradi hamda texnikumlar dasturlarini Xitoy tajribasini hisobga olgan holda moslashtiradi. Bundan tashqari, informatika o‘qituvchilarining sun’iy intellekt sohasidagi malakasini oshirish kurslarini tashkil etish rejalashtirilgan.
Muhokamalar yakunida prezident dual ta’limni rivojlantirishni hududlardagi korxonalarning real ehtiyojlari bilan bog‘lash topshirig‘ini berdi. Liaoning pedagogika universiteti filialiga nisbatan esa mutaxassislar tayyorlash sifatini ta’minlash va talabalarni qabul qilish jarayonini ta’lim dasturlari talablaridan kelib chiqqan holda tashkil etish vazifasi belgilandi.
Yangi darsliklarni tayyorlash jarayonida amaldagi o‘quv materiallari tahlil qilindi. 260 ta darslikda 1 257 ta xato aniqlangan, yana 51 ta darslikda 464 ta tarjima xatosi qayd etilgan. Ayrim materiallar o‘quvchilarning yoshiga mos kelmagan, ba’zi mavzular esa haddan tashqari murakkab shaklda bayon qilingan. Bundan tashqari, tayyor ma’lumotlarni mexanik ravishda yodlashga ortiqcha urg‘u berilishi mustaqil fikrlash va amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirishni cheklagan.
Yangi o‘quv materiallari xalqaro tajribani hisobga olgan holda ishlab chiqilmoqda. Boshlang‘ich sinflar uchun darsliklar Finlyandiya Ta’lim Alyansi sertifikatidan o‘tgan. 5–7-sinflar uchun matematika, fizika, kimyo va biologiya darsliklari Singapur darsliklari asosida yaratilmoqda.
Yangi yondashuv davlat ta’lim standarti, o‘quv dasturlari, darsliklar va bilimlarni baholash tizimining o‘zaro bog‘liqligini nazarda tutadi. 2027-yilgacha 1 342 nomdagi darslik va o‘quv-uslubiy materiallarni tayyorlash rejalashtirilgan.
Yangi darsliklarda tanqidiy fikrlash, muloqot, hamkorlik va ijodkorlikni rivojlantirishga qaratilgan topshiriqlar soni oshirilmoqda. O‘quvchilarga nafaqat ma’lumotni yodlash, balki uni tahlil qilish, o‘z nuqtayi nazarini asoslash, mustaqil ravishda yechim izlash va olingan bilimlarni amaliyotda qo‘llash taklif etilmoqda.
Kasbga yo‘naltirishga ham alohida e’tibor qaratilgan. O‘quvchilarga o‘z qiziqishlarini yaxshiroq anglash va kelajakdagi kasbini ongli ravishda tanlashga yordam beradigan 255 ta dars ishlab chiqilgan. 300 dan ortiq mavzu ekologik savodxonlikka — suv, tabiat va tabiiy resurslarga ehtiyotkorona munosabatni shakllantirishga bag‘ishlangan. Ayrim materiallar moliyaviy va raqamli savodxonlikni rivojlantirishga yo‘naltirilgan.
Moliyaviy savodxonlik pul mablag‘laridan foydalanish, xarajatlarni rejalashtirish, jamg‘arish va oqilona iste’mol qilish ko‘nikmalarini qamrab oladi. Raqamli savodxonlik esa internet va zamonaviy texnologiyalardan xavfsiz hamda samarali foydalanishni nazarda tutadi.
Shu bilan birga, darsliklarni yangilash pedagoglarni tayyorlash tizimidagi o‘zgarishlar bilan birga olib borilishi lozimligi qayd etildi. O‘qituvchilar uchun darsliklarning yangi mazmuni va zamonaviy o‘qitish metodlariga mos malaka oshirish dasturlari ishlab chiqilgan.
Hozirga qadar 110 ming nafar boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi o‘qitildi. Singapurlik mutaxassislar bilan hamkorlikda 121 nafar master-trener va 739 nafar o‘qituvchi-mentor tayyorlandi. Keyinchalik ular yana 90 ming nafar pedagogni o‘qitdi.
Ta’lim jarayoniga videodarslar, animatsiyalar, audio materiallar va interaktiv topshiriqlar joriy etilmoqda. Ularning vazifasi o‘quvchilarning o‘quv mavzulariga qiziqishini oshirish hamda axborotni mustaqil izlash, tahlil qilish va undan foydalanishni rag‘batlantirishdan iborat.
Bilimlarni baholash tizimi ham o‘zgarmoqda. 5 mingta maktabda mezonlarga asoslangan baholash tizimi joriy etilgan bo‘lib, u o‘quvchining nafaqat materialni yodlab olish qobiliyatini, balki uni qay darajada tushungani va bilimlarini amaliyotda qo‘llay olish qobiliyatini ham hisobga olish imkonini beradi.
Pedagoglarni kasbiy sertifikatlash tizimini takomillashtirish zarurati ham alohida muhokama qilindi. O‘qituvchilarni baholashda fan bo‘yicha bilimlardan tashqari, ularning pedagogik tayyorgarligi va zamonaviy o‘qitish usullarini qo‘llay olish qobiliyati ham hisobga olinadi.
Taqdimotning ikkinchi qismi dual ta’limga bag‘ishlandi. Ushbu ta’lim shakli oliy ta’lim muassasasidagi o‘qishni korxonalardagi amaliy tayyorgarlik bilan uyg‘unlashtirishni nazarda tutadi. Bunday yondashuv iqtisodiyot uchun nafaqat nazariy bilimlarga, balki amaliy ko‘nikmalarga ega bo‘lgan mutaxassislarni tayyorlashga qaratilgan.
Xorijiy tajribani o‘rganish maqsadida O‘zbekistondan o‘nta rektor Germaniyaga tashrif buyurdi. U yerda bitiruvchilarning salmoqli qismi amaliy tayyorgarlikdan o‘tgan korxonalarida ishlashni davom ettiradi. O‘rganilgan tajribani O‘zbekiston sharoitiga moslashtirish taklif etilmoqda.
Dual ta’limning amaliy mexanizmlari Andijon viloyatida allaqachon joriy etilmoqda: 11 ming nafar talaba 2 mingta korxonada tayyorgarlikdan o‘tmoqda. Prezident barcha rektorlarga ushbu tajribani bevosita hududning o‘zida o‘rganish topshirig‘ini berdi.
Avval Germaniyaga tashrif buyurgan rektorlar viloyat hokimlariga biriktiriladi. Ular mahalliy mehnat bozori ehtiyojlarini hisobga olgan holda dual ta’limni rivojlantirish bo‘yicha strategiyalar va ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqishi kerak.
Dual ta’lim bilan uchinchi va to‘rtinchi kurs talabalarining kamida 80 foizini — qariyb 185 ming nafar yoshni qamrab olish maqsad qilingan. Dastlab muhandislik, ishlab chiqarish, qurilish va qishloq xo‘jaligi sohalariga ustuvor e’tibor qaratiladi.
2027/2028 o‘quv yilida dual ta’limga 75 ta oliy ta’lim muassasasi va 3,5 mingta korxonani jalb etish rejalashtirilgan. Ushbu shaklga 12,5 ming nafar talabani qamrab olish ko‘zda tutilmoqda.
Yangi model oliy ta’lim muassasasi, korxona va talaba o‘rtasida shartnoma tuzishni nazarda tutadi. O‘quv dasturi ish beruvchining talablarini hisobga oladi, korxonada esa talaba uchun malakali mentor biriktiriladi. Amaliyot o‘quv mashg‘ulotlari bilan parallel ravishda yoki alohida davrda o‘tkazilishi mumkin.
Kadrlar tayyorlashda ishtirok etuvchi korxonalar uchun rag‘batlantirish tizimini yaratish taklif etilmoqda. Jumladan, talabaga to‘langan ish haqining 50 foizini subsidiya shaklida qoplash, alohida bojxona va amortizatsiya imtiyozlarini taqdim etish, shuningdek, 25 nafardan ortiq talabani amaliyotga qabul qiladigan korxonalarga davlat xaridlarida imtiyozlar berish rejalashtirilgan.
Qo‘llab-quvvatlash choralari raqamli platforma orqali taqdim etilishi kutilmoqda. Shuningdek, dual ta’limni eng samarali tashkil etayotgan korxonalar va oliy ta’lim muassasalari o‘rtasida tanlovlar o‘tkazish taklif etildi. Bunda talabalarni qamrab olish darajasi, ish haqi miqdori, o‘zlashtirish ko‘rsatkichlari va bitiruvchilarning keyingi bandligi baholanadi.
Uchrashuvda O‘zbekistonda Liaoning pedagogika universiteti filialini tashkil etish loyihasi ham ko‘rib chiqildi. Filial Xivada tashkil etiladi va Xitoy bilan ta’lim sohasidagi hamkorlikni rivojlantirish yo‘nalishlaridan biriga aylanadi.
Filial xitoy tilini biladigan mutaxassislarni tayyorlash, shuningdek, universitetlar, texnikumlar va maktablarda xitoy tilini o‘qitishni kengaytirishga yo‘naltiriladi. Xalqaro xitoy tili ta’limi, xalqaro biznes, turizmni boshqarish va sun’iy intellekt yo‘nalishlari bo‘yicha dasturlar ochish rejalashtirilgan.
Ta’lim o‘zbek, xitoy va ingliz tillarida olib boriladi. Bitiruvchilarga O‘zbekiston va Xitoyda tan olinadigan diplomlar berilishi rejalashtirilgan. O‘qishni 2026/2027 o‘quv yilidan boshlash ko‘zda tutilgan.
Filial, shuningdek, O‘zbekiston oliy ta’lim muassasalari bilan talabalar va professor-o‘qituvchilar almashinuvini rivojlantiradi, qo‘shma ilmiy tadqiqotlar olib boradi hamda texnikumlar dasturlarini Xitoy tajribasini hisobga olgan holda moslashtiradi. Bundan tashqari, informatika o‘qituvchilarining sun’iy intellekt sohasidagi malakasini oshirish kurslarini tashkil etish rejalashtirilgan.
Muhokamalar yakunida prezident dual ta’limni rivojlantirishni hududlardagi korxonalarning real ehtiyojlari bilan bog‘lash topshirig‘ini berdi. Liaoning pedagogika universiteti filialiga nisbatan esa mutaxassislar tayyorlash sifatini ta’minlash va talabalarni qabul qilish jarayonini ta’lim dasturlari talablaridan kelib chiqqan holda tashkil etish vazifasi belgilandi.
Powered by Froala Editor