O‘q ostidagi dollar: Eron inqirozi Amerika valyutasi uchun yakun bo‘ladimi?
Iqtisodiyot
AQSh va Eron o‘rtasidagi mojarolar dollarga asoslangan moliyaviy tizimning inqirozi haqidagi bahslarning yangi to‘lqinini keltirib chiqardi. Hormuz bo‘g‘ozi blokadasi va Tehronning hisob-kitoblarni yuan hamda steyblkoinlarda amalga oshirish urinishlariga qaramay, Amerika valyutasi hayratlanarli barqarorlik ko‘rsatmoqda va global beqarorlik fonida paradoksal ravishda mustahkamlanmoqda.
Ekspertlarning ta’kidlashicha, dollar kursining hozirgi 2 foizlik o‘sishi uning “tinch bandargoh” maqomini tasdiqlaydi. Investorlar Osiyo va Yaqin Sharqning beqaror mintaqalaridan kapitallarini olib chiqib, ularni likvidli Amerika aktivlariga joylashtirmoqdalar. Donald Trampning savdo urushlari va kutilmagan siyosati sharoitida ham dunyo dollarga munosib muqobil topa olmayapti: dunyo neft savdosining 85 foizi va valyuta zaxiralarining 60 foizi hali ham AQSh valyutasiga to‘g‘ri keladi.
Eron va Xitoyning “neftyuani”ni ilgari surish harakatlari hozircha jiddiy xavf tug‘dirmaydi. Neft bozorining asosiy hajmi — bu jismoniy yetkazib berish emas, balki AQShdagi moliyaviy kontraktlar savdosidir. Bundan tashqari, bugungi kunda dollar kapitalining asosiy egalari neft monarxiyalari emas, balki eksport modeli AQSh valyutasiga qattiq bog‘langan Osiyo gigantlaridir (Xitoy, Yaponiya, Tayvan). Urush tugagach, importchilarning qimmat energiyaga sarf-xarajatlari tufayli dollar kursi tushishi mumkin bo‘lsa-da, uning moliya sohasidagi “jahon ingliz tili” sifatidagi roli o‘zgarmas qoladi: undan hamma foydalanadi, chunki qolganlar ham undan foydalanmoqda.
Eron va Xitoyning “neftyuani”ni ilgari surish harakatlari hozircha jiddiy xavf tug‘dirmaydi. Neft bozorining asosiy hajmi — bu jismoniy yetkazib berish emas, balki AQShdagi moliyaviy kontraktlar savdosidir. Bundan tashqari, bugungi kunda dollar kapitalining asosiy egalari neft monarxiyalari emas, balki eksport modeli AQSh valyutasiga qattiq bog‘langan Osiyo gigantlaridir (Xitoy, Yaponiya, Tayvan). Urush tugagach, importchilarning qimmat energiyaga sarf-xarajatlari tufayli dollar kursi tushishi mumkin bo‘lsa-da, uning moliya sohasidagi “jahon ingliz tili” sifatidagi roli o‘zgarmas qoladi: undan hamma foydalanadi, chunki qolganlar ham undan foydalanmoqda.
Powered by Froala Editor