Moody’s budjet defitsiti kamayishi fonida O‘zbekistonning kredit reytingini Ba2 gacha ko‘tardi
Iqtisodiyot
Qat’iy budjet intizomi va tarkibiy islohotlarning muvaffaqiyatli amalga oshirilishi bilan qo‘llab-quvvatlangan makroiqtisodiy barqarorlikning izchil mustahkamlanishi O‘zbekistonga xalqaro moliya bozorlarida suveren risklar darajasini sezilarli darajada kamaytirish va investitsiya reytingiga ega mamlakatlar guruhiga yaqinlashish imkonini berdi. Moody’s Ratings xalqaro reyting agentligi O‘zbekiston Respublikasining suveren kredit reytingini Ba3 dan Ba2 gacha ko‘tardi va uning istiqbolini “ijobiy”dan “barqaror”ga o‘zgartirdi. Ushbu qadam ekspertlar hamjamiyati tomonidan davlat siyosatining yuqori samaradorligi, iqtisodiy o‘sishning diversifikatsiyalashgani va milliy tizimning tashqi zarbalarga chidamliligi oshganining e’tirof etilishini aks ettiradi.
Reyting ko‘tarilishining fundamental omillari sifatida Moody’s davlat budjeti defitsitining jadal qisqarganini — 2023-yildagi 4% dan ortiq ko‘rsatkichdan 2025-yilda YaIMga nisbatan 2% gacha tushganini ajratib ko‘rsatadi. Bunga energetika subsidiyalarining keng ko‘lamli islohoti yordam berdi: xususan, gaz sektoridagi to‘g‘ridan-to‘g‘ri dotatsiyalar YaIMning 1,4 foizidan 0,3 foizigacha qisqartirildi, elektr energiyasi va gaz tariflari esa 2027–2028-yillarga borib xarajatlarni to‘liq qoplash darajasiga bosqichma-bosqich yetkazilmoqda. Mamlakatning iqtisodiy dinamikasi yuqori sur’atlarni namoyish etmoqda: YaIM o‘sishi 2025-yil yakunlariga ko‘ra 7,7% ni tashkil etdi va 2026-yilning birinchi choragida 8,7% gacha tezlashdi. Qayta ishlash sanoati, xizmat ko‘rsatish sohasi va qurilish asosiy drayverlar bo‘ldi. Iqtisodiyotni, shuningdek, 2025-yildagi 18,9 milliard dollar miqdoridagi rekord darajadagi pul o‘tkazmalari hamda XXR, YI, Rossiya, Turkiya va Fors ko‘rfazi mamlakatlaridan kelgan diversifikatsiyalangan kapital oqimi qo‘llab-quvvatladi. Milliy investitsiya fondining (UzNIF) may oyidagi ikki tomonlama listing bo‘yicha muvaffaqiyatli bitimi va global investorlardan 691 million dollar jalb qilinishi reyting qayta ko‘rib chiqilishiga muhim turtki bo‘ldi.
Reytingning oshishi respublikaning moliyaviy ko‘rsatkichlariga to‘g‘ridan-to‘g‘ri amaliy ta’sir ko‘rsatdi. Ikkilamchi bozorda O‘zbekiston qimmatli qog‘ozlarining daromadliligi keskin pasaygani qayd etildi: suveren yevrobondlar bo‘yicha stavkalar 5,43% gacha (bir yil oldingi 6,89% ga nisbatan), korporativ obligatsiyalar bo‘yicha 6,00% gacha, bank obligatsiyalari bo‘yicha esa 6,21% gacha tushdi. Shu bilan birga, benchmarklarga nisbatan risk spredlari ham toraydi (suveren qog‘ozlar bo‘yicha 1,21% gacha). Iqtisodiyot va moliya vazirligi bahosiga ko‘ra, O‘zbekistonning beshta asosiy blokdan to‘rttasi bo‘yicha fundamental ko‘rsatkichlari allaqachon investitsiya darajasi mezonlariga javob beradi. Moody’s ning ushbu qarori “Katta uchlik”ning boshqa agentliklari harakatlariga mos keladi: avvalroq S&P mamlakat reytingini BB+ gacha ko‘targan edi, Fitch esa BB reytingini saqlagan holda istiqbolni “ijobiy” darajagacha yaxshiladi. Shu bilan birga, Moody’s agentligi mavjud muammolarga ham e’tibor qaratmoqda: bank sektorida davlat ulushining yuqoriligi hamda davlat korxonalari va DHH loyihalarining shartli majburiyatlari YaIMning 25 foizi darajasida ekanligi chuqur xususiylashtirish jarayonlarini davom ettirishni talab qiladi.
Reytingning oshishi respublikaning moliyaviy ko‘rsatkichlariga to‘g‘ridan-to‘g‘ri amaliy ta’sir ko‘rsatdi. Ikkilamchi bozorda O‘zbekiston qimmatli qog‘ozlarining daromadliligi keskin pasaygani qayd etildi: suveren yevrobondlar bo‘yicha stavkalar 5,43% gacha (bir yil oldingi 6,89% ga nisbatan), korporativ obligatsiyalar bo‘yicha 6,00% gacha, bank obligatsiyalari bo‘yicha esa 6,21% gacha tushdi. Shu bilan birga, benchmarklarga nisbatan risk spredlari ham toraydi (suveren qog‘ozlar bo‘yicha 1,21% gacha). Iqtisodiyot va moliya vazirligi bahosiga ko‘ra, O‘zbekistonning beshta asosiy blokdan to‘rttasi bo‘yicha fundamental ko‘rsatkichlari allaqachon investitsiya darajasi mezonlariga javob beradi. Moody’s ning ushbu qarori “Katta uchlik”ning boshqa agentliklari harakatlariga mos keladi: avvalroq S&P mamlakat reytingini BB+ gacha ko‘targan edi, Fitch esa BB reytingini saqlagan holda istiqbolni “ijobiy” darajagacha yaxshiladi. Shu bilan birga, Moody’s agentligi mavjud muammolarga ham e’tibor qaratmoqda: bank sektorida davlat ulushining yuqoriligi hamda davlat korxonalari va DHH loyihalarining shartli majburiyatlari YaIMning 25 foizi darajasida ekanligi chuqur xususiylashtirish jarayonlarini davom ettirishni talab qiladi.
Powered by Froala Editor